Dava Açma Süreleri ve Zamanaşımı Rehberi

Şartlar tamsa tek celsede sonuçlanabilir. Hâkim, çocukların menfaatine aykırı gördüğü düzenlemelerde değişiklik isteyebilir.

Kusur durumu; nafaka, tazminat ve velayet kararlarını etkiler. Delillerin usulüne uygun toplanması sonucu doğrudan belirler.

Zinaya rağmen eşin affı halinde dava açılamaz. Süreler hak düşürücü olduğundan zamanında hareket önemlidir.

Tazminat, boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren bir yıl içinde ayrıca da istenebilir. Miktar hakkaniyetle belirlenir.

Manevi tazminat, uğranılan zararla orantılı ve hakkaniyete uygun belirlenir. Boşanma kesinleşmesinden itibaren bir yıl içinde ayrıca da istenebilir.

Yoksulluk nafakası süresizdir; ancak nafaka alanın yeniden evlenmesi, ölümü veya yoksulluğun kalkması halinde kaldırılabilir.

İştirak nafakası çocuk ergin olana kadar sürer; eğitim devam ediyorsa uzayabilir. Koşullar değişince artırım/azaltım istenebilir.

Tedbir nafakası, dava tarihinden itibaren geçerli olur ve boşanma kararının kesinleşmesine kadar sürer; sonrasında yoksulluk/iştirak nafakasına dönüşebilir.

Yardım nafakası, ihtiyaç ve mali güç sürdükçe devam eder; koşullar değişince kaldırılabilir veya güncellenebilir.

Velayet kararları kesin hüküm oluşturmaz; koşullar değiştikçe her zaman yeniden düzenlenebilir. Çocuğun yararı önceliklidir.

Tasfiye davası, boşanmanın kesinleşmesinden itibaren on yıllık zamanaşımına tabidir. Malvarlığı kayıtlarının eksiksiz sunulması sonucu belirler.

İptal sebebine göre hak düşürücü süreler farklıdır; nispi butlanda öğrenmeden itibaren belirli süre içinde dava açılmalıdır.

Ana bakımından dava, doğumdan önce veya sonra açılabilir; çocuk için belirli süreler öngörülmüştür. Erken açılması ispat kolaylığı sağlar.

Soybağının reddinde, doğumu ve gerçeği öğrenmeden itibaren hak düşürücü süreler işler. Süre kaçırılırsa dava reddedilebilir.

Tedbirler belirli süreyle verilir ve gerektiğinde uzatılabilir. Uzaklaştırma, iletişim yasağı, konut tahsisi gibi çeşitli koruma tedbirleri uygulanabilir.

Şartlar tamsa dava hızlı sonuçlanabilir. Kararın usulüne uygun onay ve tercümesi süreç için kritiktir.

Vasi/kayyım, kişinin ve malvarlığının menfaatini korur; belirli işlemler için hâkim izni gerekir. Görev periyodik olarak denetlenir.

Küçüğün evlat edinilmesinde en az bir yıl bakım ve eğitim şartı aranır. Ergin/kısıtlıların evlat edinilmesinde farklı koşullar uygulanır.

Sulh ceza hâkimliği kararları kısa sürede verilir ve uygulanır. Delillerin (URL, tarih, içerik) noter/e-tespit ile sabitlenmesi önerilir.

Manevi tazminat, ihlalin ağırlığına göre belirlenir. İçeriğin hızla tespiti ve engellenmesi, zararın büyümesini önler.

Dijital delillerin hızlı ve usulüne uygun toplanması belirleyicidir. Bazı suçlar şikâyete, bazıları resen soruşturulur.

Mesafeli sözleşmelerde tüketici lehine koruyucu hükümler uygulanır. Elektronik kayıtların bütünlüğü ispat açısından önemlidir.

Alan adının türüne göre çözüm mekanizması ve süreler farklıdır. Kötüniyet ve öncelikli hak, sonucu belirleyen ölçütlerdir.

Veri sorumlusuna başvuru ve Kurul'a şikâyet süreleri işletilmelidir. İhlal ayrıca idari para cezası gerektirebilir.

Uzlaştırma kapsamındaki yaralamalarda önce uzlaşma süreci işletilir. Doğru savunma stratejisi ceza miktarını ve HAGB imkânını etkiler.

Bu suçlarda tutuklama ve uzun yargılama sık görülür. Sürecin başından itibaren nitelikli bir savunma büyük önem taşır.

Etkin pişmanlık (malın iadesi/zararın giderilmesi) önemli indirim sağlayabilir. Delil değerlendirmesi sonucu belirler.

Yağma suçunda tutuklama olağandır. Nitelikli hallerin varlığı cezayı belirgin biçimde artırır; savunma stratejisi kritiktir.

Zararın soruşturma/kovuşturma aşamasında giderilmesi ceza indirimine yol açabilir. Belgesel delillerin toplanması belirleyicidir.

Bu davalarda hem mağdur haklarının korunması hem de adil yargılanma ilkesi gözetilir. Uzman hukuki destek her iki taraf için de kritiktir. Bu hassas bir konudur; mağdurlar için destek mekanizmalarına başvurulması önerilir.

Karşılıklı hakarette ceza verilmeyebilir. Şikâyet süresinin kaçırılmaması ve delillerin zamanında toplanması önemlidir.

Kullanım amaçlı bulundurmada tedavi ve denetimli serbestlik gündeme gelir. Arama ve el koymanın hukuka uygunluğu savunmada belirleyicidir.

İtiraz süresi karara karşı yedi gündür. Tahliye talepleri yargılama boyunca da tekrar edilebilir.

Uzlaşma sağlanırsa yargılama sona erer; sağlanamazsa süreç kaldığı yerden devam eder. Edimin yerine getirilmesi takip edilmelidir.

HAGB'de beş yıllık denetim süresi kasten suç işlenmeden geçerse dava düşer. İtiraz süresi kararın tebliğ/tefhiminden itibaren yedi gündür.

Katılan, hükmü temyiz/istinaf edebilir. Katılma talebinin zamanında yapılması, sürecin etkin takibi için önemlidir.

Nispi sebeplere dayalı hükümsüzlükte, sessiz kalma yoluyla hak kaybı gündeme gelebilir. Kullanmama da hükümsüzlük/iptal sebebidir.

İhtiyati tedbirle tecavüz hızlıca durdurulabilir. Tazminat talepleri, öğrenme ve fiilden itibaren ilgili zamanaşımı sürelerine tabidir.

Hükümsüzlük, kural olarak koruma süresince ileri sürülebilir. Teknik değerlendirme sürecin merkezindedir.

İhtiyati tedbirle taklit ürünlerin satışı durdurulabilir. Tespit ve tazminat talepleri birlikte ileri sürülebilir.

Telif ihlalinde mali haklar için tazminat, üç kata kadar artırılabilir. İhlalin ve failin öğrenilmesi süreleri etkiler.

İki aylık dava süresi hak düşürücüdür. Ankara mahkemeleri münhasır yetkilidir.

Lisans kapsamının ve inhisari olup olmadığının netliği, uyuşmazlığın çözümünde belirleyicidir. Sicile şerh, üçüncü kişilere etki sağlar.

Muris muvazaasına dayalı davalarda kural olarak zamanaşımı işlemez. Diğer nedenlerde ilgili hükümlere göre süreler değişir. Keşif ve bilirkişi nedeniyle yargılama genelde uzun sürebilir; erken hukuki destek delil güvenliği açısından önemlidir.

Beş yıldan uzun süren kira ilişkilerinde emsal kira bedeli, taşınmazın durumu ve hakkaniyet gözetilerek yeni bedel belirlenir. Dava süresince mevcut kira ödenmeye devam edilmelidir.

İhtiyaç nedeniyle tahliyede, taşınmazın belirli süre eski amaçla kiraya verilmemesi yükümlülüğü doğar; aksi halde tazminat gündeme gelebilir. Süreç, tahliye sebebine göre değişir.

Uyarlama istisnai bir kurumdur; sadece olağan piyasa dalgalanmaları yeterli sayılmaz. Değişikliğin ağırlığı ve öngörülemezliği titizlikle değerlendirilir.

Ecrimisil, kural olarak geriye dönük beş yıllık dönem için istenebilir. İşgalin başlangıcı ve süresi ispat açısından önemlidir.

Satış yoluyla paylaşımda taşınmaz açık artırma ile satılır ve bedel paylara göre dağıtılır. Aynen taksim mümkünse öncelik ona verilir.

Önalım hakkı, satışın bildirilmesinden itibaren üç ay ve her halde satıştan itibaren iki yıl içinde kullanılmalıdır. Bu süreler hak düşürücüdür.

Bedel, taşınmazın kamulaştırma tarihindeki gerçek değerine göre belirlenir. Malik, tespit edilen bedele karşı yasal yollara başvurabilir.

Muvazaaya dayalı geçersizlik iddiası kural olarak zamanaşımına tabi değildir. Danışıklılığın ispatı, somut delil ve olgulara dayanır.

Dava, mülkiyet hakkına dayandığından kural olarak zamanaşımına tabi değildir. Müdahalenin sürüyor olması yeterlidir.

Veri sorumlusuna başvuru zorunlu ön aşamadır. Kurul'a şikâyet, yanıt tarihinden veya sürenin dolmasından itibaren belirli süre içinde yapılmalıdır.

Dava süresi kaçırılmamalıdır. Cezanın gerekçesi ve dayanağı, savunma stratejisini belirler.

Veri sorumlusu, talebi kural olarak en geç otuz gün içinde sonuçlandırır. Yanıtsızlık veya ret, Kurul'a şikâyet yolunu açar.

Tazminat, genel haksız fiil hükümlerine göre değerlendirilir. Kurul'un idari süreci ile mahkemedeki tazminat süreci ayrı yürüyebilir.

Aydınlatma, açık rızadan bağımsız ve her veri işlemede yerine getirilmesi gereken bir yükümlülüktür. Aykırılık idari yaptırım gerektirebilir.

Kayıt yükümlülüğüne aykırılık idari para cezası gerektirir. Muafiyet kapsamının doğru belirlenmesi önemlidir.

Muris muvazaasına dayalı iptal davası kural olarak zamanaşımına tabi değildir. Danışıklılığın somut delillerle gösterilmesi belirleyicidir.

Saklı pay ihlaline bağlı talepler, öğrenmeden itibaren bir yıl ve her halde belirli süreler içinde ileri sürülmelidir. Tereke hesabı bilirkişi ile yapılır.

Çıkarma sebebi ispatlanamazsa mirasçı saklı payını alır. İspat yükü, çıkarmaya dayanan tarafındadır.

İstihkak davası, davacının hakkını ve karşı tarafın haksız zilyetliğini öğrenmesinden itibaren belirli sürelere tabidir; iyiniyet durumu süreyi etkiler.

Ret süresi, mirasın açıldığını öğrenmeden itibaren üç aydır. Süre kaçırılırsa miras kabul edilmiş sayılır (istisnalar saklıdır).

İvazlı feragatte, alınan karşılık tenkiste dikkate alınabilir. Sözleşmenin resmi şekilde yapılmış olması geçerlilik için gereklidir.

Mirasçılık belgesi aksi ispat edilene kadar geçerlidir; iptal için süre sınırı bulunmamakla birlikte menfaat şartı aranır.

Sebebe göre süreler değişir; muris muvazaasında kural olarak zamanaşımı işlemez. Keşif ve bilirkişi süreci uzatabilir.

Elbirliği mülkiyeti, paylı mülkiyete çevrilerek veya doğrudan satış yoluyla giderilebilir. Payların oranı veraset ilamına göre belirlenir.

Tenkis davası, saklı payın zedelendiğinin öğrenilmesinden itibaren bir yıl ve her halde belirli süreler içinde açılmalıdır. Sıra ile tenkis uygulanır.

İptal davası, iptal sebebini ve vasiyeti öğrenmeden itibaren bir yıl içinde açılmalıdır. İyiniyetli olmayanlara karşı süre uzayabilir.

Noterden alınan belge hızlıdır; yabancılık unsuru, vasiyetname veya uyuşmazlık halinde mahkeme yolu gerekir.

Askı ilanına karşı dava süreleri önemlidir. Teknik (memleket haritası, hava fotoğrafı) inceleme sonucu belirler.

Başvuru süreleri ve koşulları mevzuatla belirlenir. Hak sahipliğinin belgelenmesi büyük önem taşır.

Alanın orman niteliği, cezanın temel şartıdır. Teknik incelemenin doğru yapılması savunmada belirleyicidir.

İşlemin tebliğ/ilanına göre dava süreleri işler. Teknik ve çevresel değerlendirmeler önem taşır.

Orman alanları kamusal korumadadır; müdahalenin sürüyor olması yeterlidir. Teknik tespit sürecin esasını oluşturur.

Orman niteliğindeki yerler özel mülkiyete konu olamaz; bu yönde açılan davalarda kamu yararı gözetilir. Teknik inceleme belirleyicidir.

Trafik kazasından doğan tazminat, kural olarak iki yıl ve her halde on yıllık zamanaşımına tabidir; ceza zamanaşımı daha uzunsa o uygulanır.

Sigorta tazminatı talepleri, sözleşme türüne göre zamanaşımı sürelerine tabidir. Rizikonun ve zararın belgelenmesi belirleyicidir.

Belirli tutara kadar kararlar kesindir; üzerindeki tutarlar için itiraz/temyiz yolu bulunur. Ön başvuru şartı atlanmamalıdır.

Değer kaybı, kusur oranına göre belirlenir. Kazadan doğan tazminat sürelerine tabidir; erken değerleme lehe olur.

Kazanç kaybının somut belgelerle ispatı önemlidir. Talep, haksız fiilden doğan tazminat sürelerine tabidir.

Rücu hakkı, ödeme tarihinden itibaren işleyen zamanaşımı sürelerine tabidir. Halefiyetin belgelenmesi gerekir.

Ani edimli sözleşmelerde dönme, sürekli edimlilerde fesih uygulanır. İhtar ve süre koşullarına uyulması sonucu belirler.

Borçlu, kusursuzluğunu ispatlayamazsa zarardan sorumludur. Zamanaşımı, sözleşmenin türüne göre kural olarak on yıla kadar uzayabilir.

Tacirler yönünden tenkis kural olarak sınırlıdır; ancak aşırılık halinde genel hükümler devreye girebilir. Hâkim, cezayı resen indirebilir.

Uyarlama istisnaidir; olağan piyasa dalgalanmaları yeterli sayılmaz. Değişikliğin ağırlığı ve öngörülemezliği belirleyicidir.

Geçersiz/yazılmamış sayılan şartlar tarafı bağlamaz; sözleşmenin kalanı geçerliğini korur. Tüketici sözleşmelerinde koruma daha güçlüdür.

Aynen ifa mümkün değilse tazminata dönüşebilir. Talep, sözleşmenin niteliğine göre zamanaşımına tabidir.

Ticari işlerde temerrüt faizi ve avans faizi uygulanabilir. Alacak, ilişkinin niteliğine göre değişen zamanaşımına tabidir.

Üç aylık dava süresi hak düşürücüdür. Butlan (kesin geçersizlik) hallerinde ise tespit her zaman istenebilir.

Ayrılma payı, şirketin gerçek değeri üzerinden bilirkişi ile hesaplanır. Süreç, ortaklık ilişkisinin niteliğine göre değişir.

Fesih son çare olarak değerlendirilir; mahkeme öncelikle şirketin devamını sağlayan çözümleri araştırır. Tasfiye süreci ayrıca yürütülür.

İhtiyati tedbir ile eylem hızlıca durdurulabilir. Tespit ve men davaları, ilgili sürelere tabidir; erken müdahale zararı sınırlar.

Kambiyo takibinde itiraz süreleri kısadır. Borçlu, imza itirazını icra mahkemesinde ileri sürer; süreçte hak kaybı yaşamamak için hızlı hareket gerekir.

İlan süresi ve inceleme nedeniyle süreç belirli bir zaman alır. İptal kararıyla hak sahibi, senet olmadan da hakkını kullanabilir.

Sorumluluk davası, zararın ve failin öğrenilmesinden itibaren iki yıl ve her halde beş yıllık zamanaşımına tabidir. Farklılaştırılmış teselsül ilkesi uygulanır.

Limited şirkette pay devri yazılı ve onaylı olmalı, pay defterine işlenmelidir. Şekil şartlarına uyulmaması geçersizliğe yol açabilir.

Uyarlama istisnaidir; öncelik sözleşmeye bağlılıktadır. Fesihte, ihtar ve süre koşullarına uyulması sonucu etkiler.

Ayıp, kural olarak teslimden itibaren iki yıl içinde ileri sürülebilir; ayıbın gizlenmesi halinde bu süre işlemez. Değeri belirli sınırın altındaki uyuşmazlıklarda hakem heyeti zorunludur.

On beş günlük itiraz süresi kaçırılmamalıdır. Mahkeme kararı kesindir; belirli sınırın altındaki uyuşmazlıklarda karar bağlayıcıdır.

Mesafeli sözleşmelerde cayma süresi kural olarak on dört gündür; cayma hakkı hatırlatılmamışsa süre uzar. Bedel iadesi belirli süre içinde yapılmalıdır.

Ayıp süresi kural olarak iki yıldır; ağır ve tekrarlayan kusurlarda ayıpsız misliyle değişim gündeme gelir. Ayıbın gizlenmesi halinde süre işlemez.

Sigorta tazminatı talepleri, ilgili zamanaşımı sürelerine tabidir. Rizikonun ve zararın belgelenmesi belirleyicidir.

Haksız şartlar tüketiciyi bağlamaz. Masraf iadesi talepleri, ilgili zamanaşımı süreleri içinde ileri sürülmelidir.

Tüketici, belirsiz süreli abonelikleri istediği zaman feshedebilir; fesih bildirimi kolayca yapılabilmelidir. Haksız kesintiler iade edilir.

Altmış günlük dava süresi hak düşürücüdür. Sınır dışı işlemi de varsa ilgili itiraz yolları ayrıca ve hızlıca değerlendirilmelidir.

Yedi günlük itiraz süresi hak düşürücüdür ve son derece kritiktir; gecikme telafisi güç sonuçlar doğurabilir.

İdari itiraz süreleri ve dava süresi birlikte takip edilmelidir. Başvurudaki eksiklikler ret sebebi olabileceğinden dosya bütünlüğü önemlidir.

Vatandaşlığa alınma büyük ölçüde idarenin takdirindedir; ancak takdirin hukuka uygunluğu denetlenir. Altmış günlük süre esastır.

Başvuru ve dava süreleri kısadır. Geri gönderme yasağı, süreç boyunca temel güvence olarak dikkate alınır.

Yasağın türüne göre süreler ve merciler değişir. Doğru tahdit kodunun tespiti, izlenecek yol için önemlidir.

İdari gözetim kararına karşı her zaman itiraz edilebilir ve gözetim periyodik olarak gözden geçirilir. Hâkim kararı hızlı verir.

İcra emrine karşı süre yedi gündür. İlamlı takipte borç ödenmezse haciz ve satış işlemlerine geçilir.

Ödeme emrine itiraz süresi yedi gündür. İtiraz halinde alacaklı, bir yıl içinde itirazın iptali davası açabilir.

Alacağın en az %20'si oranında icra inkâr tazminatı gündeme gelebilir. Bir yıllık dava süresi kaçırılmamalıdır.

Altı aylık süre hak düşürücüdür. Kaldırma kararıyla takip devam eder; itiraz haksızsa tazminat gündeme gelir.

Borçlu haklı çıkarsa, alacaklı aleyhine kötüniyet/haksız takip tazminatı gündeme gelebilir. İhtiyati tedbir için teminat gerekebilir.

İstirdat davası, ödeme tarihinden itibaren bir yıl içinde açılmalıdır. Bu süre hak düşürücüdür.

İflas, borçlunun tüm alacaklılarını ilgilendiren toplu bir tasfiyedir. Süreç, masa alacaklarının belirlenmesi ve satışla ilerler.

Geçici mühletle icra takipleri durur. Sürecin başarısı için gerçekçi bir proje ve alacaklı desteği belirleyicidir.

Yedi günlük itiraz süresi hak düşürücüdür. İtirazın türüne göre görevli mahkeme değişir.

Dava, iptale tabi tasarruftan itibaren beş yıl içinde açılmalıdır. İptal, malın el değiştirdiği üçüncü kişilere karşı da (kötüniyetliyse) sürdürülebilir.

Altmış günlük dava açma süresi hak düşürücüdür. Önce üst makama başvuru yapılırsa süre işlemeye ara verir.

İdari eylemlerde, zararın öğrenilmesinden itibaren bir yıl ve her halde beş yıl içinde idareye başvurulmalıdır. Süreler önemlidir.

Otuz günlük dava süresi hak düşürücüdür. Uzlaşma veya cezada indirim yolları da değerlendirilebilir.

Karara karşı itiraz süresi yedi gündür. Teminat istenebilir; talep, sürecin seyrini önemli ölçüde etkiler.

Kabahatlerde itiraz süresi kural olarak on beş gündür. Yanlış mercie başvuru hak kaybına yol açabilir.

Şikâyet ve itirazen şikâyet süreleri gün bazında ve kısadır; kaçırılırsa dava hakkı düşebilir. Zamanında ve sıralı başvuru şarttır.

Altmış günlük dava süresi hak düşürücüdür. İtiraz yolu öngörülmüşse önce o tüketilmelidir.

Planın askıya çıkışına itiraz ve dava süreleri önemlidir; askı süresinde itiraz, dava süresini etkiler. Erken hareket gerekir.

Malik, bedel talep edebilir veya el atmanın önlenmesini isteyebilir. Süreç, el atmanın türüne göre farklı yargı kollarında ilerleyebilir.

İşe iadeye karar verilirse işçi başvurmalı; işveren işe başlatmazsa 4-8 aylık iş güvencesi tazminatı ile boşta geçen süre ücreti ödenir. Süreler kısadır, kaçırılmamalıdır.

Kıdem tazminatına, tavan sınırı uygulanır ve fesih tarihinden itibaren beş yıllık zamanaşımına tabidir. Giydirilmiş ücret (ikramiye, yemek, yol) hesaba katılır.

Haklı nedenle derhal fesihte ihbar tazminatı doğmaz. Talep, beş yıllık zamanaşımına tabidir.

Mahkeme, ispatlanan fazla mesaide takdiri indirim uygulayabilir. Alacak beş yıllık zamanaşımına tabidir.

Yıllık izin ücreti, iş sözleşmesinin sona ermesinden itibaren beş yıllık zamanaşımına tabidir. İzin kullandırıldığının ispatı işverendedir.

Mobbing ispatı, olayların bütünlük içinde değerlendirilmesini gerektirir. Delillerin zaman içinde biriktirilmesi önemlidir.

Maddi tazminat, kusur ve maluliyet oranına göre hesaplanır. Zamanaşımı kural olarak on yıldır; ceza zamanaşımı daha uzunsa o uygulanır.

Hizmet tespiti davası, hizmetin geçtiği yılın sonundan itibaren beş yıllık hak düşürücü süreye tabidir (istisnalar saklıdır). Çalışmanın kesintisizliği önemlidir.

Kötü niyet tazminatı, ihbar süresinin üç katı tutarında hesaplanır. Kötüniyetin ispatı davacıya düşer.

Sendikal tazminat, işçinin bir yıllık ücretinden az olamaz. İşe iade ile birlikte de talep edilebilir.