Sözleşmeler Hukuku

Sözleşmenin Uyarlanması Davası Nedir?

Sözleşmenin uyarlanması davası, sözleşme kurulduktan sonra ortaya çıkan olağanüstü ve öngörülemez koşullar nedeniyle edimler arasındaki dengenin yeniden kurulmasını amaçlar.

Sözleşmeler hukukunda öncelik sözleşmeye bağlılık ilkesindedir; ancak ifa engelleri, aşırı ifa güçlüğü ve haksız şartlar gibi durumlar sözleşme dengesini etkileyebilir. Sözleşme metni, ekleri ve taraflar arasındaki yazışmalar uyuşmazlığın çözümünde esas alınır.

Nasıl Açılır ve Süreç Nasıl İşler?

Dava, görevli mahkemede açılır. Aşırı ifa güçlüğü koşulları (öngörülemezlik, kusursuzluk, ifa edilmemiş olma) değerlendirilir; öncelik uyarlamada, mümkün değilse dönme/fesihtedir.

Sürecin Aşamaları

Sözleşmenin ve İhlalin İncelenmesiSözleşme metni, ekleri ve ihlal iddiası konusu olan olgular hukuki açıdan değerlendirilir.
İhtarname GönderimiKarşı tarafa sözleşmeye aykırılığın giderilmesi veya ifa için makul süreli ihtarname gönderilir.
Dava Dilekçesinin Hazırlanmasıİfa, fesih, tazminat veya uyarlama talepleri hukuki dayanaklarla desteklenerek dilekçeye işlenir.
Yargılama SüreciYetkili mahkemede duruşmalar yapılır; sözleşme ve yazışmalar delil olarak değerlendirilir.
Karar ve Kanun YollarıMahkeme kararını verir; karara karşı istinaf yoluna başvurulabilir. Kesinleşen karar icra yoluyla uygulanabilir.

Nedenleri ve Türleri

Aşırı İfa GüçlüğüÖngörülemeyen olaylarla dengenin ciddi biçimde bozulması.

ÖngörülemezlikSözleşme kurulurken öngörülemeyen koşulların doğması.

Bilmeniz Gerekenler

Sözleşmenin uyarlanması, sözleşme kurulduktan sonra öngörülemeyen olağanüstü bir durumun (ekonomik kriz, aşırı değer değişimi gibi) ortaya çıkması ve bunun bir tarafın edimini aşırı derecede güçleştirmesi hâlinde istenebilir; borçlu önce karşı taraftan sözleşmenin yeni koşullara uyarlanmasını talep etmeli, olmazsa dönme hakkını kullanabilir. Uyarlama talebinin kabulü için, değişikliğin sözleşmenin kurulduğu sırada öngörülemez olması ve taraflardan kaynaklanmaması gerekir. Mahkeme, sözleşmeyi günün koşullarına uyarlayabilir veya sözleşmenin sona erdirilmesine karar verebilir. Bu dava, özellikle uzun süreli kira ve hizmet sözleşmelerinde gündeme gelir.

Dayanak Mevzuat

Bu dava türü başlıca TBK m. 138 hükümlerine dayanır. Madde numaraları yol gösterici niteliktedir; güncel metni her zaman mevzuat.gov.tr üzerinden teyit ediniz. İlgili kanun maddelerine göz atın →

Gerekli Belgeler

Sözleşme
Koşulların değiştiğini gösteren veriler
İfa/ödeme kayıtları

Süre ve Önemli Notlar

Uyarlama istisnaidir; olağan piyasa dalgalanmaları yeterli sayılmaz. Değişikliğin ağırlığı ve öngörülemezliği belirleyicidir.

İlgili Mevzuat

6098 sayılı TBK m. 138 (aşırı ifa güçlüğü)

Sıkça Sorulan Sorular

Sözleşmenin Uyarlanması Davası ne kadar sürer?

Kesin bir süre vermek mümkün değildir; süre mahkemenin iş yoğunluğuna, delil durumuna, keşif ve bilirkişi incelemesi gerekip gerekmediğine ve başvurulan kanun yollarına göre değişir. Dosyanız incelenerek genel bir öngörü paylaşılabilir; ancak bu bir taahhüt niteliği taşımaz.

Sözleşmenin Uyarlanması Davası için hangi belgeler gerekir?

Duruma göre değişmekle birlikte genellikle Sözleşme, Koşulların değiştiğini gösteren veriler, İfa/ödeme kayıtları gibi belgeler önem taşır. Eksiksiz bir belge seti, sürecin hızlı ve sağlıklı ilerlemesine katkı sağlar. Tam liste sayfadaki 'Gerekli Belgeler' bölümünde yer almaktadır.

Sözleşmenin Uyarlanması Davası için avukatla çalışmak zorunda mıyım?

Kanunen her davada avukatla temsil zorunlu değildir; ancak usul kuralları, süreler ve delil değerlendirmesi teknik bilgi gerektirdiğinden, hak kaybı yaşamamak adına bir avukatın hukuki desteğinden yararlanmak önerilir.

Bu konuda hukuki destek mi arıyorsunuz?Cömert Hukuk & Danışmanlık ile ön görüşme oluşturun; durumunuzu birlikte değerlendirelim.

Ön Görüşme

Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olayın koşullarına göre değişiklik gösterebilir ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. İçerik, TBB Reklam Yasağı Yönetmeliği'ne uygun olarak hazırlanmıştır.