Cömert Hukuk logosu Cömert Hukuk & Danışmanlık
Ön Görüşme
Sözleşmeler Hukuku

Genel İşlem Şartlarının Geçersizliği Davası Nedir?

Genel işlem şartlarının geçersizliği davası, tek yanlı hazırlanan ve karşı tarafın aleyhine dengesizlik oluşturan matbu sözleşme hükümlerinin geçersizliğini amaçlar.

Sözleşmeler hukukunda öncelik sözleşmeye bağlılık ilkesindedir; ancak ifa engelleri, aşırı ifa güçlüğü ve haksız şartlar gibi durumlar sözleşme dengesini etkileyebilir. Sözleşme metni, ekleri ve taraflar arasındaki yazışmalar uyuşmazlığın çözümünde esas alınır.

Nasıl Açılır ve Süreç Nasıl İşler?

Dava/def'i, ilgili mahkemede ileri sürülür. Şartların sözleşmeye dahil edilme koşulları, şaşırtıcı ve dürüstlüğe aykırı hükümler değerlendirilir; yazılmamış sayılma veya geçersizlik gündeme gelir.

Sürecin Aşamaları

  1. Sözleşmenin ve İhlalin İncelenmesiSözleşme metni, ekleri ve ihlal iddiası konusu olan olgular hukuki açıdan değerlendirilir.
  2. İhtarname GönderimiKarşı tarafa sözleşmeye aykırılığın giderilmesi veya ifa için makul süreli ihtarname gönderilir.
  3. Dava Dilekçesinin Hazırlanmasıİfa, fesih, tazminat veya uyarlama talepleri hukuki dayanaklarla desteklenerek dilekçeye işlenir.
  4. Yargılama SüreciYetkili mahkemede duruşmalar yapılır; sözleşme ve yazışmalar delil olarak değerlendirilir.
  5. Karar ve Kanun YollarıMahkeme kararını verir; karara karşı istinaf yoluna başvurulabilir. Kesinleşen karar icra yoluyla uygulanabilir.

Nedenleri ve Türleri

DengesizlikKarşı taraf aleyhine tek yanlı ve haksız hükümler.
Şaşırtıcı ŞartBeklenmeyen, olağandışı kayıtlar.
Dahil Etme EksikliğiŞartların usulüne uygun bilgilendirilmemesi.

Bilmeniz Gerekenler

Genel işlem şartları, bir tarafın önceden hazırlayıp karşı tarafın müzakere etme imkânı olmadan sözleşmeye dahil ettiği hükümlerdir (standart sözleşmeler, üyelik koşulları gibi); karşı tarafın aleyhine olan, sözleşmenin niteliğine yabancı veya dürüstlük kuralına aykırı şartlar geçersiz sayılabilir. Şartın yazı boyutu küçükse, anlaşılması güçse veya karşı tarafın dikkatini çekecek şekilde sunulmamışsa, bu şart yazılmamış sayılabilir. Bu davalar, özellikle tüketici sözleşmeleri, sigorta poliçeleri ve banka sözleşmelerinde sık görülür. Geçersizlik tespit edilirse, sözleşmenin geri kalanı, mümkünse geçerliliğini korumaya devam eder.

Dayanak Mevzuat

Bu dava türü başlıca TBK m. 20 - 25 hükümlerine dayanır. Madde numaraları yol gösterici niteliktedir; güncel metni her zaman mevzuat.gov.tr üzerinden teyit ediniz. İlgili kanun maddelerine göz atın →

Gerekli Belgeler

Süre ve Önemli Notlar

Geçersiz/yazılmamış sayılan şartlar tarafı bağlamaz; sözleşmenin kalanı geçerliğini korur. Tüketici sözleşmelerinde koruma daha güçlüdür.

İlgili Mevzuat

  • 6098 sayılı TBK m. 20-25 (genel işlem koşulları)

Sıkça Sorulan Sorular

Genel İşlem Şartlarının Geçersizliği Davası ne kadar sürer?
Kesin bir süre vermek mümkün değildir; süre mahkemenin iş yoğunluğuna, delil durumuna, keşif ve bilirkişi incelemesi gerekip gerekmediğine ve başvurulan kanun yollarına göre değişir. Dosyanız incelenerek genel bir öngörü paylaşılabilir; ancak bu bir taahhüt niteliği taşımaz.
Genel İşlem Şartlarının Geçersizliği Davası için hangi belgeler gerekir?
Duruma göre değişmekle birlikte genellikle Sözleşme metni, Şartların sunum/bilgilendirme kayıtları, Yazışmalar gibi belgeler önem taşır. Eksiksiz bir belge seti, sürecin hızlı ve sağlıklı ilerlemesine katkı sağlar. Tam liste sayfadaki 'Gerekli Belgeler' bölümünde yer almaktadır.
Genel İşlem Şartlarının Geçersizliği Davası için avukatla çalışmak zorunda mıyım?
Kanunen her davada avukatla temsil zorunlu değildir; ancak usul kuralları, süreler ve delil değerlendirmesi teknik bilgi gerektirdiğinden, hak kaybı yaşamamak adına bir avukatın hukuki desteğinden yararlanmak önerilir.
Bu konuda hukuki destek mi arıyorsunuz?Cömert Hukuk & Danışmanlık ile ön görüşme oluşturun; durumunuzu birlikte değerlendirelim.
Ön Görüşme

Sözleşmeler Hukuku — Diğer Dava Türleri

Sözleşmenin Feshi DavasıSözleşmeye Aykırılık Tazminat DavasıCezai Şartın Tenkisi DavasıSözleşmenin Uyarlanması Davasıİfa Davası

Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olayın koşullarına göre değişiklik gösterebilir ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. İçerik, TBB Reklam Yasağı Yönetmeliği'ne uygun olarak hazırlanmıştır.